Modern Genetics Journal

fa ارزیابی و شناسایی ژرم پلاسم گندم نان متحمل به تنش گرمای انتهای فصل Evaluation and identification of bread wheat germplasm tolerant to terminal heat stress ژنتیک گیاهی Subject 01 پژوهشی کامل Applicable <div style="text-align: justify;">به‌منظور شناسایی منابع ژنتیکی متحمل به تنش گرما در گندم نان، ۲۲۴ نمونه ژنتیکی از کلکسیون بانک ژن گیاهی ملی ایران در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان در اهواز در دو شرایط نرمال و تنش گرما (از طریق دیرکاشت) مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح آگمنت با سه رقم شاهد (چمران، چمران۲ و افلاک) اجرا شد و ده صفت مورفولوژیک و فنولوژیک شامل طول سنبله، وزن صد دانه، ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد گلچه در سنبلچه، روز تا ظهور سنبله، روز تا رسیدگی کامل، طول دوره پر شدن دانه و وزن دانه پنج سنبله اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد میانگین کلیه صفات در شرایط تنش نسبت به شرایط نرمال کاهش یافت و بیشترین کاهش (68/34 درصد) به صفت وزن دانه پنج سنبله مربوط بود. همبستگی مثبت و معنی‌دار بین وزن دانه پنج سنبله با وزن صد دانه و تعداد دانه در سنبله در هر دو شرایط مشاهده شد. تعداد زیادی از نمونه‌های ژنتیکی برتر از ارقام شاهد از لحاظ صفات مختلف شناسایی شد. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، چهار مؤلفه اصلی را در هر شرایط شناسایی کرد که در مجموع بیش از 71 درصد (تنش) و 77 درصد (نرمال) تغییرات را تبیین کردند. بر اساس ویژگی‌های استخراج‌شده از تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، نمونه‌های ژنتیکی KC13318، KC13320، KC13642 و KC13620 در هر دو شرایط نرمال و تنش گرما دارای ویژگی‌های مطلوب مرتبط با پتانسیل عملکرد، زودرسی و کارایی زایشی بودند. همچنین، نمونه ژنتیکی KC13645 در شرایط نرمال و نمونه KC13643 در شرایط تنش گرما نیز از این ویژگی‌ها برخوردار بودند. این نمونه‌ها می‌توانند به‌عنوان منابع ارزشمند در برنامه‌های اصلاحی برای توسعه ارقام گندم نان مقاوم به گرما مورد استفاده قرار گیرند.</div> <div style="text-align: justify;">To identify genetic resources tolerant to heat stress in bread wheat, 224 accessions from the National Plant Gene Bank of Iran were evaluated under normal and heat-stress conditions (imposed through late sowing) in the experimental field of the Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center in Ahvaz. The experiment was conducted using an augmented design with three check cultivars (Chamran, Chamran-2, and Aflak). Ten morphological and phenological traits were measured, including spike length, 100-grain weight, plant height, number of grains per spike, number of spikelets per spike, number of florets per spikelet, days to heading, days to full maturity, grain-filling period, and grain weight of five spikes. The results showed that the mean values of all traits decreased under heat stress compared with normal conditions, with the greatest reduction (68.34%) observed in grain weight of five spikes. Significant positive correlations were observed between the grain weight of five spikes and both the 100-grain weight and the number of grains per spike under both conditions. A large number of accessions outperformed the check cultivars for various traits. Principal component analysis identified four principal components under each condition, which collectively explained over 71% and 77% of the total variation under heat-stress and normal conditions, respectively. Based on the characteristics identified through principal component analysis, accessions KC13318, KC13320, KC13642, and KC13620 exhibited desirable attributes associated with yield potential, earliness, and reproductive efficiency under both normal and heat-stress conditions. In addition, accession KC13645 under normal conditions and accession KC13643 under heat-stress conditions also exhibited these desirable characteristics. These accessions can serve as valuable resources in breeding programs aimed at developing heat-tolerant bread wheat cultivars</div> گندم نان, تنش گرما, طرح آگمنت, تجزیه به مؤلفه‌های اصلی, ژرم‌پلاسم Bread wheat, Heat stress, Augmented design, Principal Component Analysis, Germplasm 305 320 http://mg.genetics.ir/browse.php?a_code=A-10-77-8&slc_lang=fa&sid=1 Nazanin Amirbakhtiar نازنین امیر بختیار nabakhtiar @spii.ir 10031947532846009222 10031947532846009222 Yes Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Mehdi Zahravi مهدی زهراوی mehdi.zahravi@gmail.com 10031947532846009223 10031947532846009223 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Yousef Arshad یوسف ارشد yousefarshad.yahoo.com 10031947532846009224 10031947532846009224 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Gholamabbas Mosharraf Ghahfarrokhi غلامعباس مشرف قهفرخی2 nafash.2017@gmail.com 10031947532846009225 10031947532846009225 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Khuzestan, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Ahvaz, Iran مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران Javad Mahdavimajd جواد مهدوی مجد nafash.2017@gmail.com 10031947532846009226 10031947532846009226 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Khuzestan, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Ahvaz, Iran مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران Mohammad Hossein Afzaz محمد حسین افزاز m.afzaz_2011@yahoo.com 10031947532846009227 10031947532846009227 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران